Makale Veritabanı Arama Sayfası
Dergilerin Listesi - Makale Ara - İletişim - Kütüphane Ana Sayfası
Ziyaretçi Sayısı:
Change Language

Makale Arama Makale Dili:

Başlık
Osmanlı Devleti’nde Kadınların Mülkiyet Hakları ve Karşılaştıkları Hukuki Sorunlar
The Property Rights of Women and the Legal Problems They Faced in the Ottoman Empire

Yazar
Gül Akyılmaz

Dergi Adı
Türkiye Barolar Birliği Dergisi

Cilt
2017, ss. 325-364

Anahtar Kelimeler
Tereke ; Eda Ehliyeti ; Taşınmaz Mal ; Şikâyet Dilekçesi ; Şer’iyye Mahkemesi
Heritage ; Capacity to Act ; Immovable Property ; Petition of Grievance ; Shari’a Court

Özet
Osmanlı Devleti’nde temel kimlik Müslüman, hür ve erkek olmak olup, gayrimüslimler, köleler ve kadınlar hukuki statü açısından farklı bir konumdadırlar. Kadınlar ve erkekler arasındaki eşitsizlikler özellikle evlenme, boşanma, miras paylaşımı, şahitlik, siyasi haklar gibi konularda karşımıza çıkmaktadır. Mülkiyet hakları açısından ise Osmanlı hukuk sisteminde kadınlarla erkekler arasında herhangi bir fark olmadığı görülmektedir. Bu çerçevede fiil ehliyetine sahip olan kadınlar her türlü hukuki işlemi yapabilmişler, alım-satım, hibe, mirasla intikal, vasiyet gibi yollarla menkul ve gayrimenkul malların maliki olabilmişlerdir. Ancak şer’iyye sicilleri ve arşiv belgeleri incelendiğinde kadınların mülkiyet haklarını korumak için ciddi bir hukuksal mücadele verdikleri görülmektedir. Bu süreçte kadınlar haklarını öncelikle şer’iyye mahkemelerinde aramışlar, istedikleri sonucu alamazlarsa şikâyet dilekçeleri yazarak padişahın adaletine sığınmışlardır. Belgelerde yer alan kayıtlar bize Osmanlı Devleti’nde kadınların mülkiyet haklarının saldırıya açık olduğunu göstermektedir. Kadınların şikâyetleri genellikle koca, erkek kardeş, yeğen gibi aile üyesi bir erkeğin ya da o yerleşim yerinde yaşayan aile dışından bir erkeğin taşınmaz mallarına yönelik tecavüzleri ve miras payının verilmemesi ile ilgili olmuştur. Bu süreçte kadınların çok çaresiz kalmadıkları sürece şikâyet mekanizmasını harekete geçirmedikleri görülmektedir. Osmanlı Devleti’nde kadınların gerek mahkemelerde açtıkları davalarda gerekse arzuhallerinde en fazla şikâyetçi oldukları konular mülkiyet ve miras haklarının ihlâli ile ilgili olup, oran olarak evlenme ve boşanma ile ilgili şikâyetlerden daha fazladır. Üstelik mülkiyet haklarına yönelik saldırılar kadınların toplumsal konumlarına da bağlı olmamış, padişah ailesinden kadınlar bile benzer hak ihlalleri ile karşılaşmışlardır. İlgi çekici olan bir diğer nokta ise ailenin erkek üyelerinin kadınların mülkiyet haklarına karşı gayri hukuki müdahalelerine yürütme ve yargı gücünü temsil eden erkeklerin destek olmalarıdır. Osmanlı resmi belgelerinin bize gösterdiği üzere 17. Yüzyılda bir kadının mülkiyet hakları konusunda karşılaştığı sorunlarla 20. Yüzyılda karşılaştığı sorunlar arasında hiçbir fark yoktur. Değişen tek şey şikâyet dilekçelerinde kullanılan dildir. 20. Yüzyılın Osmanlı kadınları artık bir lütuf olarak değil, hukuka uygun olarak medeni ve anayasal haklarını talep etmiştir. Unutulmamalıdır ki Osmanlı kadınlarının mülkiyet haklarını korumak konusunda karşılaştıkları zorluklar ve verdikleri hukuki mücadele günümüzde bu konuda karşılaşılan sorunların anlaşılabilmesinde de önemli bir referans noktası olacaktır.

Görüntüleme (gezinme ile): 21 - IP: 44.200.25.51
ID:
Ziyaretçi Sayısı: